కారణాలు, లక్షణాలు, చికిత్స, ప్రోగ్నోసి..!

*PARKINSON’S DISEASE –
కారణాలు, లక్షణాలు, చికిత్స, ప్రోగ్నోసిస్*

*Parkinson’s అంటే మెదడులో డోపమైన్ అనే రసాయనం తగ్గిపోవడం వల్ల చేతులు వణికడం, శరీరం కఠినంగా మారడం, కదలికల్లో నెమ్మదితనం రావడం. 60 సంవత్సరాల పైపు పురుషుల్లో ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది.*

*Parkinson’s లో బేసల్ గాంగ్లియా అనే మెదడు భాగంలోని కణాలు దెబ్బతిని డోపమైన్ ఉత్పత్తి తగ్గుతుంది. డోపమైన్–అసిటైల్‌కోలిన్ సమతుల్యం చెడిపోవడంతో శరీర కదలికలు నియంత్రణ కోల్పోతాయి.*

*మూడు మందిలో ఒకరికి కుటుంబంలో ఈ వ్యాధి ఉన్న అవకాశం. 60 ఏళ్లకు పైబడిన ప్రతి 100 మందిలో ఒకరికి పాశ్చాత్య దేశాల్లో కనిపిస్తుంది. కొన్ని మానసిక రోగాల మందులు, తలపోట్ల వలన కూడా Parkinsonism రావచ్చు.*

*కారణాలు:*
*అర్థంకాని కారణాల వల్ల మెదడులోని డోపమైన్ కణాలు వేగంగా ధ్వంసమవుతాయి. వృద్ధాప్యంలో ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. కొన్ని మందులు (క్లోర్ప్రమజిన్ వంటి) సైడ్ ఎఫెక్ట్‌గా Parkinsonian లక్షణాలు ఇవ్వవచ్చు. ఇలాంటి సందర్భాల్లో దీనిని Parkinsonism అంటారు.*

*ప్రాథమిక లక్షణాలు:*
*వయస్సు పెరిగినట్టు కనిపించే నెమ్మదితనం, తల తిరగడం, మాట నెమ్మదించడం, చేతుల స్వల్ప వణుకు. తర్వాత thumb–index మధ్య pill-rolling tremor, శరీరం గట్టిపోవడం, వంగిన నడక, చేతులను కదపక నడవడం, ముఖం భావరహితం కావడం, నడక మొదలు పెట్టడానికి కష్టపడటం, depression, constipation వంటి సమస్యలు.*

*Advanced symptoms:*
*చేతులు రెండు వైపులా వణుకు, నిత్యజీవిత పనులు కష్టమవడం, మాట స్పష్టంగా రాకపోవడం, మింగడంలో కష్టం, handwriting చిన్నగా మారడం. 10 మందిలో 3 మందికి తర్వాత dementia వస్తుంది.*

*Diagnosis:*
*మెల్లగా మొదలయ్యే వ్యాధి కాబట్టి తక్షణం గుర్తించడం కష్టమే. Neurologist పరిశీలన, CT/MRI తోอื่น కారణాలు rule out చేయడం. కొన్నిసార్లు antiparkinson drugs కు మంచి స్పందన ఆ వ్యాధిని నిర్ధారిస్తుంది. మందుల వల్ల అయితే దాన్ని Parkinsonism అంటారు.*

*Treatment:*
*లక్షణాలు తగ్గించడానికి మందులు, ఫిజియోథెరపీ, ఆపరేషన్ వంటి చికిత్సలు. మందుల వల్ల వచ్చినట్లయితే మందులు మార్చితే 8 వారాల్లో తగ్గవచ్చు.*

*అత్యంత ముఖ్యమైన మందు L-Dopa. దీన్ని carbidopa తో ఇస్తారు. దుష్ప్రభావాలు: ఉల్టీ, తక్కువ బీపీ, గందరగోళం. కొన్నేళ్ల తర్వాత మందుల పనితీరు తగ్గడం, on–off episodes రావచ్చు. Off లో కదలికలు నెమ్మదించటం; On లో involuntary movements రావడం.*

*సెలెగిలిన్, కాబెర్గోలిన్, ఎంటాకాపోన్ వంటి కొత్త మందులు L-Dopa ప్రభావాన్ని పెంచుతాయి. Anticholinergic మందులు కొన్ని సంవత్సరాలు ఉపశమనం ఇస్తాయి కాని vision సమస్యలు, మూత్రం ఆగిపోవడం, నోటిలో ఎండ రావడం వంటి దుష్ప్రభావాలు.*

*Physical therapy:*
*ఫిజియోథెరపీ, స్పీచ్ థెరపీ, ఆక్యుపేషనల్ థెరపీ చాలా ఉపయోగపడతాయి. ఇంట్లో సపోర్ట్ రైల్స్, సేఫ్టీ మార్పులు సూచిస్తారు.*

*Surgery:*
*ప్రత్యేక నర్వ్ మార్గాలను కట్ చేసి వణుకు తగ్గించే శస్త్రచికిత్సలు. ఫీటస్ నుండి తీసిన dopamine-producing cells నాటే చికిత్స ప్రయోగ దశలో ఉంది; భవిష్యత్తులో పూర్తిస్థాయి చికిత్సగా మారే అవకాశం ఉంది.*

*Common questions:*
*Drug therapy తప్ప మరేమైనా?—ఫిజియోథెరపీ, స్లిప్-ఆన్ షూస్ వంటి సులువైన సహాయక పరికరాలు ఎంతో ఉపయోగపడతాయి.*
*మెదడుపై ప్రభావమా?—Parkinsonism స్వయంగా dementia ఇవ్వదు; శరీరం అసహకరం గానీ మెదడు సాధారణంగా ఉంటుంది.*
*వీడియో ఎలా ఉంటుంది?—చాలామందికి చిన్నగా మొదలై సంవత్సరాలు గడిచే కొద్దీ మెల్లగా పెరుగుతుంది. కొద్దిమందికి వేగంగా పెరుగుతుంది. అయితే జీవితకాలంపై పెద్దగా ప్రభావం ఉండదు.*

*Complementary therapy:*
*Vitamin B6 ను మాత్రమే వైద్యుడి పర్యవేక్షణలో తీసుకోవాలి. Tai-chi/chi-kung పద్ధతులు ప్రారంభ దశల్లో మంచివి. Alexander technique, low-protein diet, vitamins B, C, E ఉపయోగపడవచ్చు (medical advice తో మాత్రమే).*

*Self-help:*
*రోజూ నడక, స్ట్రెచింగ్, చురుకైన జీవనశైలి. శరీరానికి విశ్రాంతి కూడా తప్పనిసరి. కుటుంబం, మిత్రులు, support groups నుండి మానసిక ఉత్సాహం పొందాలి.*

*Prognosis:*
*వ్యాధి ప్రయాణం వ్యక్తులవారీగా మారుతుంది. మందులతో చాలా సంవత్సరాలు సాధారణ జీవితం గడపవచ్చు. చివరికి రోజువారీ సహాయం అవసరం అవుతుంది మరియు మందులు పూర్తిగా నియంత్రించలేని దశలు రావచ్చు.