అధిక ఎత్తులో నిఘా పెట్టే ఎయిర్‌షిప్‌ల కోసం భారత్..
రక్షణ రంగంలో సరికొత్త విప్లవానికి తెరలేచింది. శత్రు దేశాల కదలికలను నిరంతరం గమనించేందుకు భారత్ మరో అడుగు ముందుకు వేసింది. సుమారు రూ. 15,000 కోట్ల భారీ బడ్జెట్‌తో ‘హై-ఆల్టిట్యూడ్ ఎయిర్‌షిప్’ (AS-HAPS) ప్రాజెక్టును కేంద్రం ప్రతిష్టాత్మకంగా చేపట్టింది..భూమికి 20 కిలోమీటర్ల కంటే ఎక్కువ ఎత్తులో, నెలల తరబడి ఆకాశంలోనే ఉండి నిఘా పెట్టే ‘హై-ఆల్టిట్యూడ్ ఎయిర్‌షిప్’ (High-Altitude Airship) తయారీకి భారత రక్షణ శాఖ గ్రీన్ సిగ్నల్ ఇచ్చింది. భారత వాయుసేన పర్యవేక్షణలో, రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ ‘మేక్-I’ (Make-I) పథకం కింద ఈ ప్రాజెక్టును అమలు చేయనున్నారు. ఇందులో పరిశోధన, అభివృద్ధి ఖర్చులో 70% ప్రభుత్వమే భరిస్తుంది. డ్రోన్లు, శాటిలైట్లకు మధ్య ఉన్న లోటును భర్తీ చేస్తూ, శత్రువుల గుండెల్లో రైళ్లు పరిగెత్తించేలా ఈ ఎయిర్‌షిప్‌ను రూపొందిస్తున్నారు.
AS-HAPS ప్రాజెక్టు ప్రత్యేకతలు:
అత్యున్నత ఎత్తు: సాధారణ డ్రోన్లు గరిష్టంగా 12 కి.మీ ఎత్తు వరకు మాత్రమే వెళ్లగలవు. కానీ ఈ ఎయిర్‌షిప్ 20 కి.మీ కంటే ఎక్కువ ఎత్తులో ప్రయాణిస్తూ, శత్రువుల కదలికలను నిశితంగా పరిశీలిస్తుంది.
నెలల తరబడి నిఘా:ఒకసారి గగనతలంపైకి చేరిన తర్వాత, ఇది నెలల తరబడి కిందకు రాకుండా నిరంతరం నిఘా ఉంచగలదు.
ఆధునిక సెన్సార్లు:ఇందులో అత్యాధునిక రాడార్లు, హై-రిజల్యూషన్ కెమెరాలు, ఎలక్ట్రానిక్ ఇంటెలిజెన్స్ సిస్టమ్స్ ఉంటాయి.
వారధిగా పనిచేస్తుంది: లో-ఎర్త్ ఆర్బిట్ శాటిలైట్లు (500-2000 కి.మీ) మరియు సాధారణ డ్రోన్ల (12 కి.మీ) మధ్య ఉన్న గ్యాప్‌ను ఈ ప్రాజెక్టు భర్తీ చేస్తుంది. ఇది భూమి నుంచి శాటిలైట్‌కు సమాచారాన్ని చేరవేసే కీలక వారధిగా పనిచేస్తుంది..
భారత వైమానిక దళం (ఐఏఎఫ్) యొక్క డైరెక్టరేట్ ఆఫ్ ఆపరేషన్స్ (రిమోట్) నేతృత్వంలోని ఈ కార్యక్రమం, 20 కిలోమీటర్ల కంటే ఎక్కువ ఎత్తులో పనిచేయగల ఎయిర్ షిప్ ఆధారిత హై ఆల్టిట్యూడ్ సూడో శాటిలైట్ (AS-HAPS) వ్యవస్థలను సృష్టించడమే లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
ఈ అధునాతన ప్లాట్‌ఫారమ్‌లు నిరంతర పర్యవేక్షణ, సమాచార మద్దతు మరియు నిఘా సేకరణ సామర్థ్యాలను అందించడం ద్వారా అధిక ఎత్తులో ఎగిరే డ్రోన్‌లకు, భూమికి సమీప కక్ష్యలోని ఉపగ్రహాలకు మధ్య ఉన్న అంతరాన్ని పూడ్చగలవని భావిస్తున్నారు.
మేక్ ఇన్ ఇండియా కింద ₹15,000 కోట్ల ప్రాజెక్ట్
రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ యొక్క మేక్-I సేకరణ విభాగం కింద AS-HAPS ప్రాజెక్ట్ అభివృద్ధి చేయబడుతోంది, దీని కింద పరిశోధన మరియు అభివృద్ధి ఖర్చులలో 70% వరకు ప్రభుత్వం నిధుల మద్దతును అందించగలదు.
రక్షణ సేకరణ మండలి (DAC) ఫిబ్రవరిలో ఈ ప్రాజెక్టును ఆమోదించింది. అభివృద్ధి ఖర్చులు మరియు వ్యవస్థల సేకరణతో సహా ఈ మొత్తం కార్యక్రమానికి సుమారు ₹15,000 కోట్ల ఖర్చు అవుతుందని అంచనా.
ప్రభుత్వం వారి సాంకేతిక సామర్థ్యాలు మరియు ఆర్థిక బలం ఆధారంగా కనీసం ఇద్దరు ప్రైవేట్ రంగ అభివృద్ధి భాగస్వాములను ఎంపిక చేయాలని యోచిస్తోంది.
ఈ కార్యక్రమంలో పాల్గొనవలసిందిగా ఇప్పటికే పలు భారతీయ ఏరోస్పేస్ కంపెనీలను సంప్రదించడం జరిగింది.
ఉపగ్రహం లాంటి నిఘాను అందించే వాయు నౌకలు
ప్రతిపాదిత స్ట్రాటోస్ఫియరిక్ ఎయిర్‌షిప్‌లు 20 కిలోమీటర్ల కంటే ఎక్కువ ఎత్తులో పనిచేస్తాయి, తద్వారా అవి సాధారణంగా 12 కిలోమీటర్ల ఎత్తులో పనిచేసే అధిక-ఎత్తు మానవరహిత వైమానిక వాహనాలకు మరియు 500–2,000 కిలోమీటర్ల తక్కువ భూ కక్ష్యలోని ఉపగ్రహాలకు మధ్య స్థానంలో ఉంటాయి.
భూమి చుట్టూ నిరంతరం తిరిగే ఉపగ్రహాల వలె కాకుండా, ఈ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లు ఒక నిర్దిష్ట ప్రాంతంపై ఎక్కువ కాలం పాటు ఉండగలవు, తద్వారా నిరంతర నిఘా సాధ్యమవుతుంది.
వ్యూహాత్మక ప్రాముఖ్యత ఉన్న ప్రాంతాలను పర్యవేక్షించడానికి, ఈ వ్యవస్థలలో ఆప్టికల్ నిఘా పరికరాలు మరియు రాడార్ వ్యవస్థలతో సహా అధునాతన సెన్సార్లను అమర్చనున్నారు.
అవి భూ వ్యవస్థలు మరియు ఉపగ్రహాల మధ్య డేటాను ప్రసారం చేయడం ద్వారా ఎలక్ట్రానిక్ నిఘా సేకరణ మరియు సుదూర కమ్యూనికేషన్ నెట్‌వర్క్‌లకు కూడా మద్దతు ఇస్తాయి.
ఈ వాయు నౌకలు రిమోట్‌గా నియంత్రించబడుతూ, అవసరమైనప్పుడు నిర్దిష్ట ప్రాంతాల వైపు కదలగల సామర్థ్యంతో నెలల తరబడి నిరంతరాయంగా పనిచేస్తాయని భావిస్తున్నారు..
