నల్లగొండ జిల్లా
దేవరకొండ……..
అడుగంటిన డిండి ప్రాజెక్టు!..14 ఏళ్లలో ఎన్నడూ లేని విధంగా…
• నీళ్లు లేక ఎండుతున్న వేలాది ఎకరాల వరి పంట. ఆందోళనలో అన్నదాతలు
• తక్షణమే అర టీఎంసీ (0.5 TMC) నీరు విడుదల చేయాలని రైతుల విజ్ఞప్తి
• ఏదుల నుంచి డిండికి నీటి తరలింపుపై ప్రభుత్వం కసరత్తు.. రూ.1,788 కోట్ల అంచనాతో ప్రణాళికలు
నల్లగొండ జిల్లాలోని మధ్యతరహా ప్రాజెక్టు అయిన డిండి ప్రాజెక్టు గత 14 ఏళ్లలో ఎన్నడూ లేనివిధంగా తీవ్ర నీటి ఎద్దడిని ఎదుర్కొంటోంది. 2.45 టీఎంసీల పూర్తి స్థాయి నీటి సామర్థ్యం కలిగిన ఈ ప్రాజెక్టులో ప్రస్తుతం నీటి నిల్వలు 0.5 టీఎంసీకి (డెడ్ స్టోరేజీకి) పడిపోవడంతో ప్రాజెక్టు పూర్తిగా ఎండిపోయే పరిస్థితి నెలకొంది. దీంతో పంట చేతికొచ్చే దశలో సాగునీరు అందక వేలాది ఎకరాల్లో వరి పంట ఎండిపోతుండటంతో రైతాంగం తీవ్ర ఆందోళన చెందుతోంది.
అధికారుల సమన్వయ లోపమే శాపమా?
డిండి ప్రాజెక్టు కింద అధికారికంగా 12,835 ఎకరాల ఆయకట్టు ఉండగా, గత జూన్లో ప్రాజెక్టులో సుమారు 33 అడుగుల మేర నీరు సమృద్ధిగా ఉండటంతో అధికారులు సాగునీటిని విడుదల చేశారు. దీనిని నమ్ముకున్న చెరుకుపల్లి, తవక్లాపూర్, రహమత్పూర్, వావికోల్ తదితర గ్రామాల రైతులు సుమారు 15 వేల ఎకరాల్లో వరి సాగు చేశారు. అయితే, నీటి లభ్యతపై ముందస్తు అంచనా వేయకపోవడం, తూముల వద్ద సరైన షటర్లు, సిబ్బంది లేకపోవడం, వ్యవసాయ-నీటిపారుదల శాఖల మధ్య సమన్వయ లోపం రైతుల పాలిట శాపంగా మారిందని అన్నదాతలు ఆరోపిస్తున్నారు.
ఇప్పటికే నీటి కొరత వల్ల సుమారు 6 వేల నుంచి 7 వేల ఎకరాల (దాదాపు 40 శాతం) మేర వరి పంట పూర్తిగా ఎండిపోయింది. బోర్లు కూడా అడుగంటడంతో మిగిలిన పంటలను కాపాడుకోవడానికి రైతులు అష్టకష్టాలు పడుతున్నారు.
అర టీఎంసీ నీటి కోసం రైతుల వేడుకోలు
ఆరుగాలం కష్టపడి, అప్పులు చేసి సాగు చేసిన పంటలు కళ్లముందే ఎండిపోతుండటంతో రైతులు కన్నీరుమున్నీరవుతున్నారు. తక్షణమే కల్వకుర్తి ఎత్తిపోతల పథకం (KLIS) లేదా ఏదుల రిజర్వాయర్ ద్వారా అర టీఎంసీ (0.5 TMC) నీటిని విడుదల చేస్తే, మిగిలిన పంటలనైనా దక్కించుకోగలమని రైతులు ప్రభుత్వాన్ని వేడుకుంటున్నారు. అలాగే, ఇప్పటికే పంట నష్టపోయిన రైతులను గుర్తించి ప్రభుత్వం ఆర్థిక పరిహారం అందించాలని డిమాండ్ చేస్తున్నారు.
ప్రభుత్వ ప్రణాళిక ఏదుల నుంచి నీరు, ఆయకట్టు, బడ్జెట్ వివరాలు
రైతుల ఆందోళనలు, డిండి ఆయకట్టు అవసరాల దృష్ట్యా పాలమూరు-రంగారెడ్డి ఎత్తిపోతల పథకంలోని ఏదుల రిజర్వాయర్ నుంచి డిండి ప్రాజెక్టుకు నీటిని తరలించేందుకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం కీలక నిర్ణయాలు తీసుకుంది.
• తక్షణ చర్యలు (0.5 టీఎంసీల తరలింపు): ఎండుతున్న పంటలను కాపాడేందుకు ఏదుల రిజర్వాయర్ నుంచి డిండి ప్రాజెక్టుకు తక్షణమే 0.5 టీఎంసీల (అర టీఎంసీ) నీటిని (అలాగే అచ్చంపేట లిఫ్ట్కు 0.1 టీఎంసీ) లిఫ్ట్ చేసేందుకు ఏర్పాట్లు చేయాలని ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి అధికారులను ఆదేశించారు.
• పాలమూరు ప్రాజెక్టుకు ఎలాంటి నష్టం కలగకుండా, శ్రీశైలం నుంచి అదనంగా ఈ 0.6 టీఎంసీల నీటిని సమకూర్చుకునేలా ప్రణాళిక సిద్ధం చేస్తున్నారు.
• ఎన్ని ఎకరాలకు సాగునీరు?
ప్రస్తుతం ఉన్న పాత డిండి ప్రాజెక్టు కింద 12,835 ఎకరాల స్థిర ఆయకట్టు ఉంది. అయితే, రాష్ట్ర ప్రభుత్వం చేపట్టిన బృహత్తర డిండి ఎత్తిపోతల పథకం (Dindi Lift Irrigation Scheme) పూర్తయితే నల్లగొండ జిల్లాలోని ఫ్లోరైడ్ పీడిత, కరవు ప్రాంతాల్లోని సుమారు 3.61 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరు, వందలాది గ్రామాలకు తాగునీరు అందనుంది.
• ఎంత బడ్జెట్?
ఏదుల రిజర్వాయర్ నుంచి డిండి ప్రాజెక్టుకు నీటిని తరలించే ప్రత్యేక కాలువలు, టన్నెల్ (సొరంగం) నిర్మాణ అలైన్మెంట్ పనుల కోసం ప్రభుత్వం సుమారు రూ. 1,788.89 కోట్ల అంచనా వ్యయంతో ప్రతిపాదనలు సిద్ధం చేసింది. (మొత్తం డిండి ఎత్తిపోతల పథకం పూర్తి స్థాయి ప్రాజెక్టు వ్యయం సుమారు రూ. 6,190 కోట్లుగా అంచనా వేయబడింది).
ప్రభుత్వం స్పందించి యుద్ధప్రాతిపదికన ఆ అర టీఎంసీ నీటిని విడుదల చేస్తేనే డిండి ఆయకట్టు రైతుల ఆశలు నిలుస్తాయి
డిండి ప్రాజెక్టు మొత్తం 47 ఫీట్లు నీటి సామర్థ్యం గత రెండు నెలల క్రితం వరకు 37 నీళ్లు ఉన్నాయి
ప్రస్తుతం మూడు ఫీట్లు నీళ్లు ఉన్నాయి డిండి ప్రాజెక్టు కింద ఉన్న రైతులు కన్నీటి గదా మరువలేనిది
అని డిండి ఆయకట్టు కింద రైతులు ఆవేదన వ్యక్తపరుస్తున్నారు.