*వైకుంఠ చతుర్దశి*
శివకేశవుల ఆరాధనకు అత్యంత విశిష్టమైన రోజు వైకుంఠ చతుర్దశి.
ప్రతి సంవత్సరం కార్తీక పౌర్ణమికి ఒక రోజు ముందు, అంటే కార్తీక మాసంలోని శుక్లపక్ష చతుర్దశి తిథి రోజున వైకుంఠ చతుర్దశిని జరుపుకుంటారు. సంవత్సరంలో ఒక్కసారి మాత్రమే వచ్చే ఈ పవిత్రమైన రోజుకు ఎంతో విశిష్టత ఉంది. ఎందుకంటే ఈ రోజున పరమశివుడు, శ్రీమహావిష్ణువు ఇద్దరినీ ఒకేసారి ఆరాధిస్తారు. అయితే ఈ ఇద్దరు దేవతల పూజలకు వేర్వేరు సమయాలు ఉంటాయి.
చతుర్దశి తిథి సాధారణంగా పరమశివుడికి అంకితం చేయబడినప్పటికీ, ఈ రోజున శ్రీమహావిష్ణువును కూడా ప్రత్యేకంగా పూజించడానికి ఒక పురాణ కారణం ఉంది.
పురాణ కథనం ప్రకారం, కార్తీక శుక్ల చతుర్దశి రోజున శ్రీమహావిష్ణువు పరమశివుడిని దర్శించుకోవడానికి, ఆయనను ఆరాధించడానికి కాశీ నగరానికి వెళ్లారు. ఆ సమయంలో ఆయన వేయి కమల పుష్పాలతో పరమశివుడిని పూజించాలని సంకల్పించుకున్నారు.
తన సంకల్పం ప్రకారం కార్తీక శుక్ల చతుర్దశి రోజున శివపూజను ప్రారంభించి, ఒక్కొక్కటిగా కమల పుష్పాలను పరమశివుడికి సమర్పించసాగారు. ఈ సమయంలో శ్రీమహావిష్ణువు భక్తిని పరీక్షించాలనే ఉద్దేశంతో పరమశివుడు ఒక కమల పుష్పాన్ని అదృశ్యం చేశారు.
పూజ ముగింపు సమయంలో శ్రీమహావిష్ణువు లెక్కించగా ఒక కమల పుష్పం తక్కువగా ఉన్నట్లు గుర్తించారు. దీంతో ఆయన పూజ అసంపూర్ణంగా మిగిలిపోతుందని భావించారు.
అప్పుడు శ్రీహరి తన కన్నును పెకిలించి పరమశివుడికి సమర్పించడానికి సిద్ధపడ్డారు. శ్రీమహావిష్ణువును కమలనయనుడు అని కూడా పిలుస్తారు. ఆయన కన్నులు కమలాల వలె అందంగా ఉంటాయి. తన కన్నునే కమల పుష్పానికి బదులుగా సమర్పించడానికి సిద్ధపడిన శ్రీహరి భక్తికి పరమశివుడు అత్యంత సంతోషించి ప్రత్యక్షమయ్యారు.
శ్రీమహావిష్ణువు తన కన్నును సమర్పించకుండా పరమశివుడు వారించారు. అనంతరం ఆయనకు తన ప్రధానమైన, అత్యంత శక్తిమంతమైన ఆయుధమైన సుదర్శన చక్రాన్ని బహుమతిగా అందించారు.
ఈ విధంగా శివకేశవుల మధ్య ఉన్న అభేద భావానికి, పరస్పర భక్తికి వైకుంఠ చతుర్దశి ఒక గొప్ప నిదర్శనంగా నిలిచింది. అందుకే వైకుంఠ చతుర్దశి రోజును పరమశివుడు, శ్రీమహావిష్ణువుల ఆరాధనకు అత్యంత పవిత్రమైన రోజుగా భావిస్తారు.
వైకుంఠ చతుర్దశి రోజున పరమశివుడితో పాటు శ్రీమహావిష్ణువును కూడా ప్రత్యేకంగా పూజిస్తారు. అయితే ఈ ఇద్దరి ఆరాధనకు సంబంధించిన శుభ సమయాలు వేర్వేరుగా ఉంటాయి.
వైకుంఠ చతుర్దశి రోజున శ్రీమహావిష్ణువును నిశీథ కాలంలో, అంటే అర్ధరాత్రి సమయంలో పూజిస్తారు. అదే విధంగా పరమశివుడిని సూర్యోదయ సమయంలో ఆరాధిస్తారు.
ఈ విధంగా ఒకే పర్వదినాన శివకేశవులిద్దరినీ వారి సంప్రదాయాలకు అనుగుణంగా పూజించడం విశేషం.
వైకుంఠ చతుర్దశి పర్వదినం సందర్భంగా కాశీ క్షేత్రంలోని మణికర్ణికా ఘాట్లో తెల్లవారుజామున పవిత్ర స్నానాలు ఆచరిస్తారు. ఈ ఘాట్కు ఎంతో పురాణ ప్రాధాన్యత ఉంది.
పురాణ విశ్వాసం ప్రకారం, ఒకప్పుడు ఇక్కడ పార్వతీదేవి చెవికమ్మలు పడిపోయాయి. అందువల్ల ఈ ప్రదేశానికి మణికర్ణిక అనే పేరు వచ్చిందని చెబుతారు.
వైకుంఠ చతుర్దశి రోజున ఈ ఘాట్లో చేసే పవిత్ర స్నానాన్ని మణికర్ణికా స్నానం అని పిలుస్తారు.
మణికర్ణికా ఘాట్ను మోక్షద్వారంగా భావిస్తారు. ఎందుకంటే ఇక్కడ నిరంతరం చితులు వెలుగుతూనే ఉంటాయి. ఇక్కడ అంత్యక్రియలు నిర్వహించబడిన మరణించిన జీవులకు స్వయంగా పరమశివుడే తారక మంత్రాన్ని ఉపదేశించి మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తారని కాశీ క్షేత్ర మహాత్మ్యం తెలియజేస్తుంది.
అందుకే మణికర్ణికా ఘాట్కు హిందూ సంప్రదాయంలో అత్యంత పవిత్రమైన స్థానం ఉంది.
వైకుంఠ చతుర్దశి అనేది శివకేశవుల అభేద తత్వాన్ని చాటిచెప్పే పవిత్రమైన పర్వదినం. ఈ రోజున పరమశివుడిని, శ్రీమహావిష్ణువును భక్తిశ్రద్ధలతో ఆరాధించడం ద్వారా వారి అనుగ్రహాన్ని పొందవచ్చని భక్తుల విశ్వాసం.