_విభీషణుడిని కంటతడి పెట్టించిన రాముడి చివరి ఉపదేశం…._
లంకలో జరిగిన మహా యుద్ధం ముగిసిపోయింది. అహంకారానికి ప్రతిరూపంగా నిలిచిన రావణుడు కూలిపోయాడు. ఎన్నో ఏళ్లుగా భయంలో, అన్యాయంలో బతికిన లంకా ప్రజలు ఇప్పుడు ఊపిరి పీల్చుకున్నారు. సీతాదేవి రక్షించబడి తన ప్రాణనాథుడైన శ్రీరాముడితో మళ్లీ కలిసింది. ధర్మం వైపు నిలబడినందుకు విభీషణుడు లంకకు రాజుగా పట్టాభిషిక్తుడయ్యాడు. రావణుడి పాలనలో చీకటిలో ఉన్న లంక, ఇప్పుడు ధర్మం, న్యాయం నిలిచే కొత్త కాలం కోసం ఎదురుచూస్తోంది.
కొన్ని రోజులు లంకలో ఉండి దేశ పరిస్థితులను చక్కదిద్దిన తర్వాత, శ్రీరాముడు అయోధ్యకు తిరిగి వెళ్లాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. పుష్పక విమానం బయలుదేరడానికి సిద్ధంగా నిలిచి ఉంది. వానర సేన, భల్లూక సేన, మునులు, దేవతలు, లంకా ప్రజలు అందరూ ఆ పవిత్ర ఘట్టాన్ని చూడటానికి గుమిగూడారు. విజయ ఆనందం ఉన్నా, ఎడబాటు బాధ ప్రతి ఒక్కరి హృదయాన్ని బరువెక్కించింది.
ఆ సమయంలో విభీషణుడు మెల్లగా రాముడి దగ్గరకు వచ్చి ఆయన పాదాలపై పడ్డాడు. అతని కళ్ళ నుండి కన్నీరు పొంగింది. “ప్రభూ! మీ దయ వల్లనే నేను ప్రాణాలతో బయటపడ్డాను. మీ దయ వల్లనే రాజునయ్యాను. కానీ ఈ రాజ్యాధికారం నాకు సంతోషాన్ని ఇవ్వడం లేదు. నేను ఎప్పుడూ మీ పాదాల దగ్గరే ఉండి సేవ చేయాలని కోరుకుంటున్నాను. నన్ను కూడా మీతో పాటు అయోధ్యకు తీసుకెళ్లండి. మిమ్మల్ని విడిచి బతకడం నాకు చాలా దుఃఖంగా ఉంది” అని ఆవేదనగా అన్నాడు.
రాముడు అతన్ని ప్రేమతో లేపి తన గుండెలకు హత్తుకున్నాడు. “విభీషణా, నిజమైన భక్తి అంటే నా దగ్గర ఉండటం కాదు. నేను చూపిన ధర్మ మార్గంలో జీవించడమే అత్యున్నత భక్తి. ఒక రాజుగా ప్రజలను న్యాయంగా కాపాడటం, బలహీనులకు అండగా ఉండటం, ధర్మాన్ని నిలబెట్టడం – ఇవన్నీ నాకు చేసే సేవ కంటే గొప్పవి. నేను నీకు ఇచ్చిన బాధ్యతను నెరవేర్చడమే నీ కర్తవ్యం. కర్తవ్యాన్ని వదిలి నన్ను వెంబడించడం భక్తి కాదు. కర్తవ్యాన్ని ధర్మంగా నెరవేర్చడమే నిజమైన భక్తి” అన్నాడు.
ఆ మాటలు విభీషణుడి హృదయాన్ని తాకాయి. అయినా ఎడబాటు దుఃఖం అతన్ని వదలలేదు. అతను మౌనంగా తలవంచుకుని నిలబడ్డాడు.
పక్కనే నిలబడి ఉన్న హనుమంతుడు కూడా ఆ సంభాషణను వింటున్నాడు. అతని కళ్ళలోనూ నీళ్లు తిరిగాయి. “ప్రభూ, మిమ్మల్ని విడిచి ఉండటం మా వల్ల కావడం లేదు. మీతో ఉన్న ప్రతి క్షణం మా జీవితంలో గొప్ప వరం. మళ్లీ ఆ అవకాశం వస్తుందా?” అని భావోద్వేగంతో అడిగాడు.
రాముడు అందరినీ దయతో చూశాడు. “ఈ ప్రపంచంలో పుట్టిన ప్రతి దానికి కలయిక ఉంది, విడిపోవడం ఉంది. కానీ ధర్మంతో కలిసిన హృదయాలను ఏ విడిపోవడమూ విడదీయలేదు. శరీరాలు మాత్రమే దూరమవుతాయి; ప్రేమ ఎప్పటికీ నిలిచి ఉంటుంది. ధర్మాన్ని అనుసరించి జీవించే వారి హృదయాల్లో నేను ఎప్పుడూ ఉంటాను. నన్ను వెతకాలంటే గుడుల్లో మాత్రమే కాదు, సత్యంలో, కరుణలో, ధర్మంలో నన్ను చూడండి” అని ప్రశాంతమైన గొంతుతో అన్నాడు.
అక్కడ గుమిగూడిన వారందరూ ఆ మాటలు వినగానే మౌనమైపోయారు. ఆ ఉపదేశం వారి మనసుల్లో కొత్త వెలుగును నింపింది. ఎడబాటు బాధ కంటే, రాముడు చెప్పిన ధర్మం యొక్క లోతైన అర్థం వారి హృదయాలను నింపింది.
విభీషణుడు మళ్లీ రాముడి పాదాలకు నమస్కరించి, “మీ ఆజ్ఞయే నా ప్రాణం. మీరు చూపిన ధర్మ మార్గంలో లంకను పాలిస్తాను. నా జీవితంలో ప్రతి రోజూ మీ నామాన్ని స్మరిస్తూనే నా కర్తవ్యాన్ని నెరవేరుస్తాను” అని ప్రతిజ్ఞ చేశాడు.
ఆ తర్వాత పుష్పక విమానంలో రాముడు, సీత, లక్ష్మణుడు, వారితో ఉన్నవారు ఎక్కారు. విమానం మెల్లగా ఆకాశం వైపు ఎగరడం మొదలుపెట్టింది. లంక అంతా “జై శ్రీరామ్” అనే నినాదంతో మారుమోగింది. ప్రజలందరూ చేతులు జోడించి నిలబడ్డారు. విభీషణుడు ఆకాశం వైపు కన్నీళ్లతో చూస్తూ నిలబడ్డాడు. రాముడి దివ్య రూపం మెల్లగా కళ్ళకు కనిపించకుండా పోయింది. కానీ ఆయన ఇచ్చిన ధర్మ ఉపదేశం ఎప్పటికీ అతని హృదయంలో చెరగని వెలుగుగా నిలిచిపోయింది.
ఆ రోజు తర్వాత విభీషణుడు న్యాయాన్ని, కరుణను ఆధారంగా చేసుకుని లంకను పాలించాడని ఇతిహాసాలు చెబుతున్నాయి. శత్రువుగా పుట్టిన వారికి కూడా ధర్మ మార్గాన్ని ఎంచుకుంటే భగవంతుడి అనుగ్రహం లభిస్తుందని విభీషణుడి జీవితం ప్రపంచానికి చూపించింది. శ్రీరాముడు ఇచ్చిన ఆ చివరి ఉపదేశం, అధికారం అనేది అనుభవించడానికి ఉన్న హక్కు కాదు; ప్రజలకు సేవ చేయడానికి ఉన్న బాధ్యత అని ఎప్పటికీ గుర్తుచేసే మరువలేని ధర్మ పాఠంగా నిలుస్తుంది.
