నేపాల్‌–టిబెట్‌ సరిహద్దులో భారీ వరదలు.. అసలు కారణం ఆ దేశ అక్రమ కట్టడాలేనా..?.
నేపాల్‌–టిబెట్‌ సరిహద్దులో భారీ వరదలు.. అసలు కారణం ఏంటి?.
నేపాల్‌–టిబెట్‌ సరిహద్దులో సంభవించిన భారీ ఆకస్మిక వరదలు తీవ్ర విధ్వంసం సృష్టించాయి. రసువా, నువాకోట్‌ జిల్లాల్లోని పలు గ్రామాలు, వంతెనలు, రహదారులు కొట్టుకుపోగా.. ట్రిసూలి, భోటేకోశి నదీ వ్యవస్థల వెంట భారీ నష్టం నమోదైంది. సరిహద్దు వాణిజ్యానికి కీలకమైన గ్యిరోంగ్‌ పోర్టు కూడా వరదల ధాటికి దెబ్బతింది..
ఈ విపత్తుకు కారణంపై ఇప్పుడు చైనా–స్థానిక వర్గాల మధ్య భిన్న వాదనలు వినిపిస్తున్నాయి. చైనా మాత్రం తమ నిర్మాణ కార్యకలాపాలకు వరదలకు ఎలాంటి సంబంధం లేదని స్పష్టం చేస్తోంది. నేపాల్‌ వైపు ఉన్న ఎత్తైన ప్రాంతంలో హిమానీనదం లేదా సరస్సు కూలడం, భూకంపం వంటి సహజ కారణాలతోనే భారీ నీటి ప్రవాహం ఏర్పడిందని చైనా అధికారులు చెబుతున్నారు.
చైనా వాదన ఇదే..
చైనా అధికారులు, రాయబార కార్యాలయం వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం.. నేపాల్‌ భూభాగంలోని హై-ఆల్టిట్యూడ్‌ ప్రాంతంలో హిమానీనదం కూలడం లేదా ఇతర సహజ పరిణామాల కారణంగా భారీగా నీరు, మట్టి, రాళ్లు, మంచు కలిసి దిగువ ప్రాంతాలకు వచ్చాయి. ఈ ప్రవాహం సరిహద్దులు దాటి నేపాల్‌, చైనా వైపులా నష్టాన్ని కలిగించిందని పేర్కొన్నారు.
వరదలపై ముందస్తు హెచ్చరికలు ఇవ్వలేదన్న ఆరోపణలను కూడా చైనా ఖండించింది. సరిహద్దు ప్రాంతంలో ఏర్పడిన బ్యారియర్‌ సరస్సు ప్రమాదాన్ని గుర్తించి, అవసరమైన రక్షణ చర్యలు చేపట్టామని తెలిపింది. ప్రకృతి విపత్తుల సమయంలో ఇరు దేశాల మధ్య సమన్వయం, సహకారం అవసరమని చైనా పేర్కొంది.
అయితే మరో వాదన..
మరోవైపు స్థానిక సమాచారం, కొందరు విశ్లేషకుల వాదన మాత్రం భిన్నంగా ఉంది. సరిహద్దు ప్రాంతంలో జరుగుతున్న భారీ నిర్మాణాలు, రహదారులు, ఇతర మౌలిక వసతుల పనులు పర్వత ప్రాంతాల సహజ భౌగోళిక పరిస్థితులను ప్రభావితం చేసి ఉండొచ్చని వారు అనుమానిస్తున్నారు. ముఖ్యంగా నిర్మాణాల కారణంగా నీటి ప్రవాహ మార్గాల్లో మార్పులు జరిగి ఉంటే.. ఆకస్మిక వరదల తీవ్రత పెరిగే అవకాశం ఉందన్న వాదనలు వినిపిస్తున్నాయి.
అయితే చైనా నిర్మాణ కార్యకలాపాలే వరదలకు ప్రధాన కారణమని నిర్ధారించేందుకు ప్రస్తుతం స్పష్టమైన ఆధారాలు ఉన్నాయని చెప్పలేం. సహజ కారణాలు, నిర్మాణ కార్యకలాపాల ప్రభావం.. రెండింటిపైనా సమగ్ర శాస్త్రీయ దర్యాప్తు అవసరమని నిపుణులు చెబుతున్నారు.
అసలు ఈ విపత్తుకు కారణం హిమానీనదం కూలడమా? బ్యారియర్‌ సరస్సు తెగిపోవడమా? లేక సరిహద్దు ప్రాంతంలో జరుగుతున్న నిర్మాణాల ప్రభావమా? ఇదే ఇప్పుడు నేపాల్‌–చైనా సరిహద్దులో ప్రధాన చర్చగా మారింది…
అక్రమ నిర్మాణాలతో నదుల మళ్లింపు.. వరదలకు ఇదే కారణమా?.
నేపాల్‌–టిబెట్‌ సరిహద్దులో సంభవించిన భారీ వరదల వెనుక అసలు కారణమేంటన్న దానిపై ఇప్పుడు తీవ్ర చర్చ జరుగుతోంది. చైనా చెబుతున్న సహజ విపత్తు వాదనను కొందరు విశ్లేషకులు, స్థానిక వర్గాలు సవాలు చేస్తున్నాయి. సరిహద్దు ప్రాంతంలో నదుల సహజ ప్రవాహ మార్గాలను మార్చేలా భారీ నిర్మాణాలు చేపట్టడం వల్లే వరద ముప్పు మరింత పెరిగి ఉండొచ్చని వారు అనుమానాలు వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
త్రిశూలి, కేరాంగ్‌ నదుల పరివాహక ప్రాంతాల్లో నదీ తీరాలకు సమీపంగా గ్యిరోంగ్‌ పోర్టు, రహదారులు, ఇతర మౌలిక వసతుల నిర్మాణాలు పెద్ద ఎత్తున చేపట్టినట్లు వారు పేర్కొంటున్నారు. ముఖ్యంగా అంతర్జాతీయ చెక్‌పాయింట్‌ పరిసరాల్లో గత కొన్నేళ్లుగా నిర్మాణ కార్యకలాపాలు వేగంగా సాగాయని చెబుతున్నారు. నేపాల్‌లో కేపీ శర్మ ఓలి, పుష్పకమల్‌ దహల్‌ ‘ప్రచండ’ ప్రభుత్వాల సమయంలో చైనా మౌలిక వసతుల ప్రాజెక్టులకు సహకారం లభించిందన్న అంశాన్ని కూడా వారు ప్రస్తావిస్తున్నారు.
కొన్ని శాటిలైట్‌ చిత్రాలను ఆధారంగా చూపుతూ.. నదుల సహజ ప్రవాహ మార్గాల్లో మార్పులు చోటుచేసుకున్నాయని విశ్లేషకులు వాదిస్తున్నారు. అయితే ఈ వాదనలకు సంబంధించిన చిత్రాలు, డేటా స్వతంత్రంగా ధృవీకరించాల్సి ఉంది. కేవలం శాటిలైట్‌ చిత్రాల్లో కనిపించే మార్పుల ఆధారంగా వరదలకు నిర్మాణాలే కారణమని నిర్ధారించడం సాధ్యం కాదు.
హిమాలయాల్లో భారీ నిర్మాణాలపై ఆందోళన
హిమాలయ ప్రాంతం అత్యంత సున్నితమైన పర్యావరణ వ్యవస్థకు నిలయం. మంచు, హిమానీనదాలు, నదులు, నిటారైన పర్వత వాలులతో కూడిన ఈ ప్రాంతంలో భారీ స్థాయిలో నిర్మాణాలు చేపట్టడం వల్ల భూస्खలనం, నదీ ప్రవాహ మార్పులు, ఆకస్మిక వరదల వంటి ప్రమాదాలు పెరిగే అవకాశం ఉందని పర్యావరణ నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
ఇప్పటికే ఇదే కారిడార్‌లో గతంలోనూ వరదలు, మౌలిక వసతులకు నష్టం వంటి ఘటనలు చోటుచేసుకున్న నేపథ్యంలో.. తాజా విపత్తు మరింత అనుమానాలకు తావిస్తోంది. అయితే ఈసారి వరదలకు హిమానీనదం లేదా సరస్సు కూలడం కారణమా? ప్రకృతి వైపరీత్యంతో పాటు నిర్మాణాల ప్రభావం కూడా ఉందా? అన్నది తేలాలంటే శాస్త్రీయ అధ్యయనం, ఉపగ్రహ డేటా, నదీ ప్రవాహ రికార్డులు, నిర్మాణాల కాలక్రమంపై సమగ్ర దర్యాప్తు అవసరం.
ప్రస్తుతం చైనా మాత్రం వరదలకు తమ నిర్మాణ కార్యకలాపాలకు సంబంధం లేదని స్పష్టం చేస్తోంది. మరోవైపు విమర్శకులు మాత్రం హిమాలయాల వంటి సున్నితమైన ప్రాంతాల్లో పర్యావరణ ప్రభావాలను పరిగణనలోకి తీసుకోకుండా భారీ నిర్మాణాలు చేపట్టడంపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతున్నారు.
